Reisverslag van 8 dagen Malta


Jelle Boeijenga ( 5-3-2009) uit Hurdegaryp, een reisje naar het buitenland heeft mij altijd wel aangetrokken,in april/mei 2006 was er een reis gepland in het kader van “In de voetsporen van de apostelen Johannes en Paulus” en wij daar in West—Anatoliö (Turkije) en eiland Patmos (Griekenland) de z.g.n. “heilige plaatsen” aldaar bezochten. lees hier het hele reisverslag.

 REISVERSLAG VAN 8 DAGEN MALTA. 

PKN—gemeentelid heeft een 8 daags reisje gemaakt naar Malta,


Eerst even kennismaken: Jelle Boeijenga, geb. 26—03—1929 te Enschede uit Friese ouders: vader geb. te Lollum (Wonseradeel) en moeder te Heeg (Wymbritseradeel). Tot mijn 28e jaar daar gewoond. Inmiddels getrouwd, eerste kind ook in Enschede geboren en daarna de trektocht door Nederland begonnen om mijn positie te verbeteren. Via Amsterdam, Amstelveen,Den Haag en Leeuwarden in 1970 neergestreken in Hardegarijp aan de Westeromwei. In Amstelveen werden nog 3 kinderen geboren en in Leeuwarden onze jongste, zodat wij ook qua behuizing wel eens moesten veranderen. In 1988 heb ik wegens strottehoofdkanker een vrij zware operatie moeten ondergaan en adem niet meer door neus/mond maar via een tracheostoma in de hals. Toen de kinderen allemaal de deur uit waren moesten mijn vrouw en ik wegens lichamelijke ongemakken kleiner gaan wonen. Dat resulteerde uiteindelijk in een aanleunflat, Oostvleugel WoonZorgCentrum Bennema State aan de Rijksstraatweg. Toen het strottehoofd verwijderd werd,was ik ook mijn stembanden kwijt en heb op een kunstmatige manier leren spreken, hetgeen wel een vermoeiende aangelegenheid is. Daarom schrijf ik liever mijn verhaal op papier. Ben sinds januari 1992 redactielid van bet Patientenblad DE TWEEDE STEM, welke 6x per jaar landelijk verschijnt en tevens ook kopij lever aan BennemaNijs welke 4x per jaar verschijnt.Tevens kopijleverancier voor ,,De Noorderband '' een patiënten blad voor Groningen, Drente en Noord-Overijssel.Toen wij in november 1996 de aanleunflat betrokken, konden we nooit vermoeden dat wij als echtpaar daar maar 1 jaar samen zouden zijn. In november 1997 belandde mijn vrouw in het ziekenhuis, onderging een tweetal zware operaties, werd nadien opgenomen in een verpleeghuis, waar ze in de zomer van 1998 gestorven is, nog maar 69 jaar.


Een paar maanden nadien heb ik een afgedankte fokteef (Labrador Retriever) in huis genomen van 8,5 jaar om de eenzaamheid te verdrijven en mocht haar nog 6 jaar bij mij hebben, alvorens zij op 14,5 jarige leeftijd ook gestorven is. Mooi pensioen bij mij gehad en een goede lichaamsbeweging voor de baas bij 4x per dag uitlaten, in weer en wind!
Dat breng ik nu niet meer op.

Nu heb ik een parkietenkooi met 4 tropische vogeltjes (in Nederland gekweekt) want anders vliegen de muren op mij af. Mijn vrouw en ik hebben zo voor en na nogal wat reisjes gemaakt in binnen- en buitenland,tot Australië toe waar onze oudste dochter omstreeks 1980 naar geëmigreerd is. De overige 4 kinderen wonen in het Gelderse/Overijsselse en slechts 1 regio Dokkum, zodat er weken voorbij gaan dat ik geen kop van de familie zie. Het is niet anders, was een gevleugelde uitdrukking 
van wijlen Ds Kievit.

Maar een reisje naar het buitenland heeft mij altijd wel aangetrokken en was ook van de partij toen Ds Geke Westra en haar man Jan Boersma met een groepje PKN—gemeenteleden in april/mei 2006 een reis gepland hadden in het kader van “In de voetsporen van de apostelen Johannes en Paulus” en wij daar in West—Anatolië (Turkije) en eiland Patmos (Griekenland) de z.g.n. “heilige plaatsen” bezochten.


 

Welnu, als een waardige afsluiting van deze reeks heb ik een 8 daags reisje gemaakt naar Malta, echter wel in mijn eentje. Op de kust van Malta heeft de apostel Paulus schipbreuk geleden tijdens zijn reis naar Rome,zoals beschreven staat in het Bijbelboek Handelingen 27/28.Om u enig idee te geven waar Malta ligt, heb ik hier uit de vakantiegids van Reisbureau Globe,een afbeelding gegeven. Feitelijk is Malta een kleine archipel, bestaande uit de eilanden Malta (246 KM2), Gozo (67 KM2) en een splintereilandje Comino (3 KM2) welke alleen in het hoogseizoen een vorm van bewoning heeft.

Dit groepje eilanden ligt ongeveer 100 KM zuidelijk van het Italiaanse eiland Sicilië, met de soms nog actieve vulkaan Etna (was dat vroeger niet een bekend kachelmerk?) en 350—500 KM noordelijk van Tunesië en Libië. Een zeer strategische ligging, waardoor het in W.0. II een grote rol heeft gespeeld. 

 

Nu was ik  daar met mijn vrouw in 1994 via Hotelplan ook al eens geweest, want nadat de kinderen de deur uit waren hebben de “oudjes” heel wat reisjes gemaakt in binnen- en buitenland.In de tweede helft van november 2004,zes jaren na het overlijden van mijn vrouw via Globe/Oad ook alleen een reisje naar Malta gemaakt. Ook in november 2006 waren de temperaturen zeer mild. Dat smoorhete hoef ik niet en ben ook geen strandaanbidder, dat scheelt.

De Schipholtaxi bracht mij van voordeur tot voordeur, maar ik ergerde me wel een beetje aan de 2 uur wachttijd voor het inklaren van de ruimbagage, om het even of het een tripje is naar Parijs of naar bijv. Australie. Air Malta heeft een dagelijkse rechtstreekse verbinding. Het viel mij op, dat in 1994 nog Arabische en Engelse teksten in de cabine aanwezig waren, in 2004 en 2006 uitsluitend Engels. Malta heeft al aardig wat bestemmingen er bij gekregen in Europa, vandaar.

Wegens de strategische ligging heeft Malta veel overheersers gekend o.a. door Feniciërs, Carthagers/Romeinen, Grieken, Arabieren (in de taal heel erg merkbaar), Spanjaarden en bijna 2 eeuwen hadden de Engelsen het voor het zeggen, totdat zij in 1964 zelfstandig werden. De Maltese taal is voor ons niet te verstaan, want het is voor ongeveer 75% Arabisch en de overige 25% een mengelmoes van Spaans, Italiaans en Grieks. Gelukkig spreekt men van jong tot oud een aardig mondje Engels.Het schrift wordt naar mij gevoel fonetisch geschreven, getuige het onderschrift van dit verbodsbord: ''Paarden mogen hier niet zwemmen''! Bij een haventje gekiekt op het eiland Gozo tijdens een jeepsafari.

 

Via een rotstunnel lag dit haventje zeer beschut voor de plezierjachten en vissersvaartuigen. Er waren daar ook diepzeeduikers actief, mogelijk daarom dit bord. Gozo en Malta staan bekend als één van de beste plaatsen in Europa om te duiken. In het heldere blauwe water rond de eilanden zijn vele verschillende soorten vissen en koralen te bewonderen. Er worden excursies georganiseerd met boten met glazen bodem waardoor je al dat moois kan zien.

 

De temperaturen zijn nagenoeg over het hele jaar aangenaam, wat te zien is op deze klimaattabellen. Het is gevoelsmatig toch anders in dit gebied, dan bij ons met de Noordzee en Waddenzee. Hier worden, ook door de  vruchtbare aarde, wel twee keer per jaar de bekende Maltese aardappelen geoogst.

De pootaardappelen worden uit Friesland betrokken en één van de twee jaarlijkse oogsten van de Malta’s gaat in zijn geheel naar Nederland. Trouwens volgens de gids waren de zwart—witte koeien die daar rondstapten afkomstig van Fries stamboekvee. Het zou mij niet verbazen dat dorpsgenoot R. v/d Ploeg hier een handeltje geroken heeft. Het vee wordt bijgevoerd, want zulk groen grasland als bij ons heb ik daar niet gezien.Voor een bedrag van ongeveer Euro 3,5O kan men een dagkaart kopen voor alle buslijnen die het eiland rijk is. Door de rotskusten is er nagenoeg geen strand en hierbij een foto van het grootste strand van Malta en wel de Golden Bay.

 

Op deze beschutte plaats en nagenoeg geen eb en vloed en men heeft men heeft er scheepsladingen Saharazand opgespoten, uit Noord-Afrika aangevoerd. Gek idee: waar voorheen kamelen en Bedoeïenen rondstapten, wordt hier door schaars geklede badgasten gezonnebaad!

Tussen de middag gebruikte ik in een strandpaviljoen een twaalf uurtje en wat kreeg ik bij de koffie? Een cupje koffiemelk van Frico! En wat stond op het tafeltje bij de buren? Jawel, een groen flesje Heineken! Zodat ook hier van toepassing is: Je ziet ons ook overal ......

 

Maar dat deze eilandengroep een zeer oude historie heeft, staat wel vast. De oudste archeologische resten stammen uit het Neolithiurm, zeg maar IJzeren Tijdperk ca. 5.000 jaar v.Chr. Ik heb tempelruïnes in 2004/06 bezocht op Gozo en Malta die nog ouder zijn dan de Egyptische piramiden, kun je nagaan! Maar in 1500—zoveel heeft Keizer Karel V van Spanje de eilanden op de Arabieren veroverd en in 1530 aan de Ridderlijke Orde van de Heilige Johannes de Doper van het Hospitaal te Jeruzalem afgestaan. Deze orde is ook bekend als Hospitaalridders of Johannieters. Het symbool van de orde komt nog terug in het bekende nationale 4x 2—puntige kruis, dat o.a. ook voorkomt op de staart van de vliegtuigen van Air Malta.Het bekende Franse Hugenotenkruis heeft als hoofdbestanddeel ook het Maltezer-kruis als middelpunt.

De bouw van grote vestingwerken en paleizen, vooral in de hoofdstad Valletta, is het handelsmerk van de Hospitaalridders. Zodoende lieten zij de eilanden een rijke architectonische erfenis na, voor ons als toeristen maar vooral voor deze sympathieke bewoners, want het zijn zeer behulpzame mensen. Mijn kennis van Engels is maar pover maar kan mij wel aardig in het Duits redden. Er wordt ook nog aardig wat Italiaans gesproken, maar dat is voor ons Nederlanders ook niet dagelijkse kost.

  

Of het nu door de apostel Paulus komt of door de Johannieterorde, maar een feit is dat maar liefst 97% van de inwoners R.K.is op een totale bevolking van 400.000, zodat 3% overblijft. Nu las ik op de terugreis in “The Times of Malta” een artikeltje van een hoge Moslimgeestelijke, die een boodschap richtte aan zijn 4.000 gelovigen, zijnde 1% van de bevolking. Blijft over 2% niet-kerkelijk, dan wel gecombineerd met protestante richtingen.
Zaterdagavond na een leuk muzikaal optreden in de ontspanningsruimte (met bar!) in het hotel, naar de receptie getogen voor informatie naar een zo mogelijk te bezoeken protestantse kerkdienst. Portier haalde zijn schouders op, maar wees me op een lectuurrek en jawel, tussen allerlei tourischtische aanbevelingen, zowaar een foldertje van de enige echte Baptist Church in Malta, met als extra service een afhaaldienst vanaf hotel met 1O—pers. busjes, die je hier heel veel ziet rijden.

Via de Oad—hostess dit laten regelen en dat kwam perfect voor elkaar. Achteraf bleek dat dit busje ook dienst deed voor gemeenteleden die geen eigen vervoer hadden. Langs een kronkelige route werden én gemeenteleden én hotelgasten opgehaald. We Kwamen 5 minuten te laat en bij het openen van de voordeur kwam gezang ons al tegemoet. Eén van de passagiers ging haastig naar voren en nam plaats achter een overheadprojector waar de tekst van de gezangen op de wit gepleisterde muur geprojecteerd werd. De voertaal was Engels en de tekst van de gezangen op de muur kon ik aardig volgen, maar de eerlijkheid gebiedt dat mij te zeggen dat het gesprokene niet tot zijn recht kwam, want het was beslist geen Oxford—Engels en bovendien zeer rad gesproken. Er was veel eigen inbreng van gemeenteleden, zoals Schriftlezing, een eigen geloofsbelijdenis en zelfs solozang, zonder pianobegeleiding maar wel mooi. Een zeer afwisselende dienst , die toch nog 1,5 uur duurde. Maar ik voelde mij echt in dat kleine groepje opgenomen. Naar mijn idee waren er plm. 60 inwoners van Malta en 15 toeristen, dus plm. 75 toehoorders. Het pittoreske kerkje bood plaats aan ca. 110—120 personen. Verder heb ik die zondag doorgebracht met een uitgebreide verkenning van Sliema, liggende aan een baai en met daar langs een boulevard en o.a. ook Hotel Plaza, mijn onderkomen voor de rest van de vakantie.

Nu wordt het tijd om iets over de legendarische Maltese bussen te vertellen. Het aantal antieke nog rijdende bussen is sinds 1994 sterk afgenomen, maar er zijn toch nog enkele antieke ex. in omloop. Ik overdrijf niet wanneer ik zeg dat de leeftijd om en nabij de 40—5Q jaar geen zeldzaamheid is. De oudste ex. hebben evenals in mijn Amsterdamse periode eind 50—er jaren vorige eeuw de blauwe Amsterdamse trams een trekkoord aan het plafond om de bestuurder te waarschuwen dat men bij de eerstvolgende halte wil uitstappen. Zo ook bij enkele oude bussen op Malta.

 

 

De toch in onze ogen vrij bejaarde bussen van zo'n 20—30 jaar oud hebben drukbellen, al of niet hoorbaar of via een signaallamp zichtbaar als stopsignaal. De nieuwste ex. van amper 2—3 jaar oud hebben een beschaafde zoemtoon als stopteken. De uiterlijke kleuren in 1994 nog groen, later oranje, terwijl nu de combinatie,geel/oranje is. Maar het zijn nog steeds een X—aantal familiebedrijfjes, waar bijv. vader en zoon, of een paar broers de eigenaar/bestuurders zijn.Zij hebben met elkaar een soort coöperatie gevormd om voor het eiland Malta toch een aansluitende dienstregeling te treffen en hier en daar servicepunten voor inlichtingen, kaartverkoop enz. Ook zijn er controleurs in dienst.

Tegenwoordig hebben ze allemaal een kaartjesautomaat. In 1994 gaf je de chauffeur het geld en daarmee was de kous af. Uniformen? Ben je gek, iedereen kleedt zich zoals hij het lekker vindt, T—shirt, soms met tatoeage op de blote armen, honkbalpetten enz. En iedere cabine wordt naar eigen "smaak" ingericht, van het ene uiterste tot het andere. Zag eens een bordje "Driver for Jesus" met verder allerlei heiligenprenten en beeldjes. Ook bungelt er wel een rozenkrans. In een andere bus was de eigenaar een voetballiefhebber, met een streng vlaggetjes, foto's en kreten, waarbij de Italiaanse clubs wel populair zijn in mijn ogen. Een andere heeft zijn cabine opgetuigd met foto's van popsterren, filmsterren en de nodige kretelogie daarbij enz. De controleurs en personeel in de servicekiosken hadden wel lets wat op een uniform leek. En eind november nog rijden met open portier. Wanneer er eens een buitje regen viel en kans liep om voorin nat te worden, niet moeilijk doen, dan ga je maar wat naar achteren. Een ARBO/veiligheidswet voor rijden met open portier moet op Malta nog uitgevonden worden.

De bussen komen in de kleinste hoeken en gaten, van dit ruwweg 40 hij 60 KM gemeten eiland. Wat bij eventueel verdwalen gemakkelijk is: ze hebben allemaal als vertrek- en eindpunt een verzamelpunt ten zuiden van de binnenstad van de hoofdstad Valletta. Op een plekje aan de rand van het plein is een wasplaats, waarvan druk gebruik wordt gemaakt, want de eigenaars/chauffeurs passen wel goed op hun spulletjes. Verwonderlijk is dat ze nagenoeg zonder krassen elkaar in de nauwe straatjes van stadjes en dorpjes weten te passeren, afgezien van een barst in de buitenspiegel. Het zijn wel echte macho's zowel buschauffeurs als taxichauffeurs. Staat er een bord van 30 KM dan rij je toch 50 KM? Een bord van 50 KM toch 80 KM? En de politie? Die stond er bij en keek er naar! Maar wel heel druk met parkeerbonnen uitschrijven bij plaatsen waar het verboden was om te parkeren, dat wel.

Op het linker eilandje vóór de baai ziet u een paar witte stipjes; dat is een kapelletje en standbeeld ter ere van de apostel Paulus, die daar schipbreuk heeft geleden.Dit was na lang zoeken de enigste kaart die nog een beetje tot mijn verbeelding sprak. En ook nog een beetje landbebouwing, terrasvormig door stenen afscheidingen voor tegengaan wegspoelen van aarde bij zware regenval.

De vroegere hoofdstad van Malta was Mdina, gescheiden door een overbrugde kloof van Rabat, welke 2 heilige plaatsen te bieden heeft van Paulus ofwel St. Paul. Wegens tijdnood niet naar binnen geweest maar de kerk wel van buiten uitvoerig bekeken. Die okergele kleur is over het hele eiland te zien, want dat dat is de kleur van de stenen die vroeger gehakt en thans gezaagd werden uit de bodem van beide eilanden Gozo en Malta.

 

Tijdens een uitstapje naar Gozo heb ik van heel dichtbij gezien dat met cirkelzagen stenen gezaagd werden, wat me een beetje deed denken aan de turfwinning, zoals ik die in Twente en Friesland gezien heb. Men kan de stenen op maat bestellen van klein tot vrij groot. Er gaan al stemmen op om deze fabricage te stoppen, want de toppen van de heuvels worden afgeplat en de dalen werden steeds dieper. Op zomerdagen krijgen de arbeiders in de dalen met temperaturen te maken die wel tot 50º C. kunnen oplopen, wat niet acceptabel is.

Maar nu we het toch over bouwen hebben, waar bijv. aan het water een fortificatie uit W.O. II afgebroken wordt, is gretig benut voor nieuwbouw van hotels. Locatie aan het water is nu eenmaal een enorme trekpleister. Gelukkig hebben o.a. Vailetta en Mdina, maar ook andere plaatsen eeuwenoude bouw-en vestingwerken.

Wat ook een alleraardigst vissersplaatsje is aan de Z.O.—kust? Marsaxlokk (proeft u het Arabisch?) met zijn kleurige vissersbootjes en marktkraampjes met allerlei snuisterijen en de eettentjes waar voor een billijke prijs iets genuttigd kan worden.

 

 

Nog een laatste foto op het balkon van mijn hotelkamer in Sliema, genomen door hostess Ria Azzopardi (geb. Bergsma). Wanneer O.L.H. mij gezondheid en kracht geeft, dan wil ik heel graag in november 2007 nog eens op herhaling, zo mogelijk met een reismaatje. De reis naar Schiphol met wachttijd is langer dan de duur van 3 uur vliegen naar:

Met vriendelijke groet
Jelle Boeijenga
Hurdegaryp

 

NOORDERBAND
Pat.bl. Gr./Dr./N.-Ov.
Z o m e r 2 0 0 7
A.N.W.B. * W.W. en Thuiszorg

 

Sinds 1946 ben ik lid van de ANWB omdat deze Bond in de turbulente na W.O. II gerechtigd was om bewijzen te vertrekken voor een fiets of tandem, wanneer men hiermee naar het buitenland wilde. Ik was toen 17 jaar en met mijn even oude vriend besloten wij een tocht per tandem te maken naar België en Luxemburg. Er was
naar ik meen nog geen BeNeLux, dat moest nog uitgevonden worden. Het steeds uitbreidende ambtenarencorps vond het toen noodzakelijk dat er een deugdelijk bewijs voor fiets/tandem bij de douane getoond moest worden. Ook werden wij beiden lid van de Jeugdherbergcentrale, maar één van ons moest bij de ANWB langs om een triptiek aan te vragen, maar dan moest je wel lid zijn. Ik verdiende toen als magazijn- en
kantoorbediende maar liefst fl. 35,-- (bruto) per maand en mijn vriend zat een paar gulden lager, dus ik kreeg die eervolle opdracht!
End 60-er jaren vorige eeuw kwam in Leeuwarden een zoveelhandse auto voor de deur te en werd toen ook lid van de W.W. Na verloop van tijd kwam ook de I.R.K. op de proppen en verdere uitbreidingen.
In 1996 werden wij i.v.m. het 50-jarig bestaan van de W.W. verrast met een grandioze bos bloemen. In 2006 vond men het kennelijk niet meer de moeite waard om hieraan aandacht te schenken. Zeker door de concurrentie van Route Mobiel?
Bij mijn weten heb ik gedurende de periode 1946-1996 tweemaal de hulp van de W.W. in België en Nederland moeten in roepen. Toen mijn vrouw en ik in november 1996 naar WoonZorgCentrum Bennema State in Hurdegaryp verhuisden naar een aanleunflat (eerste etage), werd onze auto een buitenslapertje, helaas. Winterdag ruiten krabben, startproblemen enz. Was wel zo verstandig geweest om aan het lidmaatschap van de ANWB/WW Woonplaatsservice te koppelen. Heb in de afgelopen ruim 10 jaar tweemaal de Wegenwacht moeten inschakelen en dat werkte perfect. Toch een vorm van Thuiszorg, nietwaar?

Na opname van mijn vrouw in het ziekenhuis en daarna verpleeghuis, waar ze ook zomer 1998 is gestorven, heb ik huishoudelijke hulp voor één morgen in de week aangevraagd ij Thuiszorg "De Friese Wouden", waar toen mijn woonomgeving onder viel. Vanaf ons trouwen in 1955 waren we ooit lid van het "Groene Kruis" maar dat is regionaal Thuiszorg geworden. Momenteel lijkt er wel een wildgroei te zijn ontstaan wat thuiszorgorganisaties betreft, want in mijn aanleunflat komen zusters van 3 thuiszorgorganisaties over de vloer. Maar de naam Friese Wouden vind ik als geboren en getogen Twentse Tukker (Enschede) wel wat overdreven. Ik heb over het woordje "woud"een andere opvatting dan de Friezen. Dat beetje bos wat in Appelscha, Bakkeveen, Beetsterzwaag, Gaasterland en Veenklooster aanwezig is, kun je toch geen woud noemen? Of zie ik dat verkeerd? Met een variatie: In het land der blinden is éénoog koning. Was het niet W. Shakespeare die de opmerking maakte: Wat is een naam?

Maar ik ben dik tevreden over de organisatie van Thuiszorg "DFW": Prima personeel en bij vakantie en ziekte is er prompt vervanging. Een 10 met de griffel en de zoen lever ik wel in bij de zeer gewaarde hulp.

 

 

 Hardegarijp (Fr.), Jelle Boeijenga

 

By Joomla 1.6 Templates and Simple WP Themes